درگاه الکترونیکی شهرداری اصفهان
حق حيات شهروندان در بافت‌ فرسوده ناديده گرفته مي‌شود
 حق حيات شهروندان در بافت‌ فرسوده ناديده گرفته مي‌شود
مهر 1398 - 18:48

حق حيات شهروندان در بافت‌ فرسوده ناديده گرفته مي‌شود

در ابتداي دهه 90 سند بازآفريني بافت فرسوده تدوين و ستاد بازآفريني به رياست رئيس جمهور و با عضويت 30 دستگاه اجرايي تشكيل شد كه هركدام مسئوليتي را در زمينه نوسازي بافت‌هاي فرسوده بر عهده دارند، زيرا نوسازي اين بافت‌ها بدون همكاري همه دستگاه‌ها و ارگان‌هاي شهري ممكن نيست.

به گزارش خبرنگار ايمنا، سي و پنجمين نشست از سلسله نشست‌هاي راهبردهاي شهرسازي  معماري با موضوع "مروري بر تجارب يك دهه اخير نوسازي تهران" صبح امروز چهارشنبه سوم مهرماه به ميزباني معاونت شهرسازي و معماري شهرداري اصفهان و با دعوت از كاوه حاج علي اكبري، مدير عامل سازمان نوسازي و بهسازي تهران در سالن اجتماعات كتابخانه مركزي شهرداري اصفهان برگزار شد.

در ابتداي اين نشست معاون شهرسازي و معماري شهرداري اصفهان در خصوص اقداماتي كه در حوزه معاونت شهرسازي شهرداري اصفهان از قبل تا كنون انجام گرفته است، گفت: چنانچه مروري بر سير تحول برنامه‌هاي نوسازي و بهسازي بافت‌ها داشته باشيم، برنامه‌هايي كه از سال‌هاي  1950  شروع مي‌شود صرفا مبتني بر برنامه‎هاي جامع، تحت عنوان بازسازي شهري بوده است.

سيد احمد حسيني نيا افزود: بعد از آن  و در سال 1960 نگاه به سمت باز زنده‌سازي حركت مي‌كند و شايد اين باز زنده‌سازي به نوعي تجديد حيات شهري است و راهبردهايي كه در دهه 1950 دنبال مي‌شده در اين دهه نيز دنبال مي‌شود.

وي خاطر نشان كرد: در دهه 1970 نوسازي و تاكيد بر مباحث فضاهاي همسايگي در روندهاي برنامه‌ريزي مورد توجه قرار گرفت و نگاه توسعه‌اي همچنان در حاشيه شهرها وجود داشت.

معاون شهرسازي و معماري شهرداري اصفهان ادامه داد: برمبناي مطالعات و تطبيق زمان‌ها پي مي‌بريم كه در دهه 1980 برنامه‌ريزي به سمت توسعه مجدد حركت مي‌كند، در اين دوره بر طرح‌هاي كلان مقياس و در حومه شهر تاكيد مي‌شود، پس از آن و در دهه 1990 بحث نوزايي شهري مطرح مي‌شود كه عملا ادبيات سياست‌گذاري در حوزه بافت‌هاي فرسوده در دستور كار قرار گرفت و در  دهه 2010 مباحثي تحت عنوان بازآفريني پايدار شهري مطرح مي‌شود.

حسيني نيا تصريح كرد: باز آفريني پايدار شهري مبتني بر نگاه كالبدي دارد و مقولات ديگر همچون مباحث اقتصادي، اجتماعي و ساير موارد مرتبط با كالبد را هم در دستور كار قرار مي‌دهد.

وي گفت: وضعيتي كه در شهرها و كلان شهرها با آن مواجه هستيم به دليل نبود تمركز و هم‌گرايي برنامه‌ها در دو سطح سياستگذاري‌هاي كلان و سياستگذاري‌ها در بخش دولت و شهرداري‌ها در حوزه نوسازي و بهسازي بافت‌ها است، در اين راستا بايد ارتباط بين دانشگاه و حوزه اجرايي  را قوي‌تر كنيم.

معاون شهرسازي و معماري شهرداري اصفهان با اشاره به وجود شكاف در حوزه سياست‌گذاري‌، تاكيد كرد: در شهر اصفهان 2400 هكتار بافت فرسوده داريم كه 500 هكتار آن در بافت تاريخي و بقيه در بافت‌هاي مياني و روستايي قرار دارد كه به شهر الحاق شده است.

حسيني نيا عنوان كرد: ما بايد بتوانيم در مقوله باز آفريني شهري جداي از نگاه‌هاي كالبدي، نگاه‌هايي به سمت مباحث اجتماعي، اقتصادي، نهادسازي و توانمندسازي داشته باشيم و به نوعي مشاركت مردم را در مسائل بافت‌ها رصد كرده و از مشاركت خود آنها استفاده كنيم.

وي ادامه داد: نبود انطباق بين سياستگذاري‌هاي كلان و سياستگذاري‌هاي توسعه شهري در شهرداري‌ها موجب شده مردم دچار نگاه چند وجهي شوند و امروز در شهر اصفهان دستگاه‌هاي اجرايي در حوزه بافت فرسوده يك نگرشي دارند در حالي كه شهرداري‌ها، معاونت شهرسازي و سازمان نوسازي و بهسازي با الگوي مشخص ديگري مباحث مربوط به نوسازي را دنبال مي‌كند و ساير ارگان‌ها نيز وجوه ديگر كار را دنبال مي‌‎كنند؛ چنانچه اين مباحث هم‌گرا شود و دستگاه‌هاي اجرايي و شهرداري‌ها نيز منسجم باشند، بسياري از مشكلات در حوزه بافت فرسوده برطرف مي‌شود.

معاون شهرسازي و معماري شهرداري اصفهان افزود: البته اين بدان معني نيست كه شرايط اينگونه بافت‌ها در اصفهان اصلا مناسب نيست اما انتظاري كه از كلان شهر اصفهان مي‌رود مشابه شرايط امروز نيست.

حسيني نيا ادامه داد: اميدواريم هم‌گرايي ايجاد شود تا بتوانيم از اقدامات موازي و چندگانه جلوگيري كنيم و با وحدت، همدلي و همراهي مباحث نوسازي و بهسازي بافت‌هاي شهر به خصوص شهر اصفهان را دنبال كنيم.

اقدامات معاونت شهرسازي اصفهان در خصوص بافت فرسوده

وي در خصوص اقدامات انجام شده در معاونت شهرسازي و معماري كه از سال‌هاي قبل تا كنون انجام شده، گفت: موضوع تدوين و برگزاري فرآيند تعريف طرح‌هاي محرك توسعه طي سه جلسه و دو كارگاه برگزار شده است و موضوعات در سطح مناطق دنبال مي‌شود، تعريف و اجراي 115 طرح با هزينه‌اي بالغ بر 270 ميليارد تومان در بودجه سال 97 و 98 شهرداري اصفهان در بافت‌هاي نارآمد و بافت فرسوده مناطق 15 گانه و راه‌اندازي دفاتر تسهيل‌گري از جمله اقدامات انجام شده است.

معاون شهرسازي و معماري شهرداري اصفهان  خاطر نشان كرد: ديدگاه نسبت به راه‌اندازي اين دفاتر تسهيل‌گري از سال‌هاي گذشته و در معاونت شهرسازي و معماري و سازمان نوسازي و بهسازي وجود داشته  و امسال نيز در مناطقي در حال پيگيري است، نبات سازي و ايجاد زمينه‌هاي مشاركت براساس نشست‌ها، جلسات و سمينارها از جمله ساير اقدامات بوده تا بتوانيم مقوله را در بين مردم و سيستم‌هاي اجرايي از جمله شهرداري تبيين كنيم.

حسيني نيا در توضيح ساير اقدامات انجام گرفته، افزود: در برنامه جامع اقدام مشترك بالغ بر 25 محله هدف توسط همكاران ما در معاونت شهرسازي و معماري و سازمان نوسازي و بهسازي شناسايي شد كه اعتباري بالغ بر 3500 ميليارد تومان  براساس ارقام سال 97  برآورده شده است، در حدود 34 ميليارد تومان براي بازگشايي گلوگاه‌ها موجود در بافت فرسوده در 15 منطقه از شهرداري اصفهان در دستور كار داريم كه تحت عنوان نهضت بازگشايي گلوگاه‌هاي شهري در بافت فرسوده در رديف‌هاي بودجه لحاظ شده است.

وي گفت: همكاران من در سازمان نوسازي و بهسازي بافت فرسوده يك بانك اطلاعاتي جامع را براي 2300 تا 2400 بافت فرسوده، تدوين كردند كه از آنان تشكر مي‌كنيم‌ كه اين بانك اطلاعاتي را در يك بازه زماني مناسب تهيه كردند.

معاون شهرسازي و معماري شهرداري اصفهان گفت: اقدام بعدي براساس آنچه كه در آئين‌نامه پايدار شهري تعريف شده، شناسايي املاك شهرداري و دستگاه‌هاي بالاي 500 متر است كه سال گذشته اقدام مشتركي بين معاونت شهرسازي  سازمان نوسازي و بهسازي انجام شد و اين زمين‌ها شناسايي شدند.

حسيني نيا تاكيد كرد: اميدواريم براساس سياستگذاري‌هاي دستگاه‌هاي اجرايي و برنامه‌هايي كه معاونت شهرسازي و معماري دنبال مي‌كند، اين مقوله در دستور كار قرار بگيرد تا مشمول تفاسير شخصي نشود و به بازآفريني پايدار شهري كمك كند.

وي اضافه كرد: انتظار داريم نگاه ويژه‌اي به كلان شهر اصفهان يا شهر موزه اصفهان كه دو دوره پايتخت وليعهد پادشاه و سه دوره پايتخت ايران بوده است، بشود و اميدواريم برگزاري اين نشست‌ها و جلسات تطبيقي را ميان شهر اصفهان و كلان شهر تهران به عنوان يك كلان شهر و پايتخت ايجاد كند و با همدلي همه شما اساتيد، متخصصان و حرفه‌مندان گام اساسي براي شهر اصفهان برداريم.

تجارب تهران در زمينه نوسازي

همچنين در اين جلسه مدير عامل سازمان نوسازي و بهسازي تهران به بيان انواع رويكردهاي در خصوص بافت فرسوده و تجربيات كلان شهر تهران در خصوص نوسازي و بهسازي اين بافت‌ها پرداخت.

كاوه حاج علي اكبري خاطر نشان كرد: بيان يك تجربه بدين معني نيست كه اين تجربه مي‌تواند در زمينه‌ها و و بسترهاي ديگر نيز تكرار شود و امروزه يكي از مشكلات و تهديدات حوزه شهري اين است كه برنامه‌ريزان، سياستگذاران و مجريان شهر در تلاش هستند اقدامات ساير بسترها را به بسترهاي ديگر القا كنند.

وي با اشاره به اينكه موضوعات شهري با ابعاد و وجوه مختلفي سر و كار دارند، افزود: كلان شهر تهران و اصفهان شباهت‌هاي بسياري  در زمينه‌هاي مختلف از جمله در زمينه شيوه توسعه شهري دارند اما تفاوت‌هاي بنيادي بين اين دو كلان شهر وجود دارد.

مدير عامل سازمان نوسازي و بهسازي تهران تصريح كرد: شهر اصفهان سابقه 2500 ساله شهرنشيني را دارد اما تهران در دوره‌هاي گذشته مصداق شهرنشيني گسترده را نداشته است.

وي با اشاره به كلانشهر تهران، گفت: آسيب‌پذيري ساخت‌هاي شهر در مقابل مخاطرات طبيعي از جمله زلزله در تهران و سيل در استان‌هاي گلستان، لرستان و خوزستان نشان از آن دارد كه سكونتگاه‌ها تاب آوري پاييني در مقابل مخاطرات طبيعي دارند.

حاج علي اكبري عنوان كرد: بيشترين محدوده‌هاي آسيب پذير شهر تهران در نواحي جنوبي و مركزي واقع شده اين در حالي است كه هر 10 سال زمين لرزه‌اي با شدت متوسط يا بزرگ تلفات جدي براي شهرها دارد، زمين لرزه‌اي كه سال 82 تلفات گسترده‌اي براي شهرستان بم داشت مبدا شكل‌گيري سياست نوسازي شهري شد.

وي با بيان اينكه 37 درصد از جمعيت كلانشهر تهران  در اين بافت‌ها زندگي مي‎كنند، افزود: بنا بر مطالعاتي كه اوايل دهه 80 انجام شد، 25 درصد بافت تهران در مقابل زلزله آسيب پذير است و تراكم جمعيتي نيز در اين گونه بافت‌ها بالا است، در محدوده مركزي و جنوبي شهر تهران در حدود 300 هزار واحد مسكوني قرار دارد كه از استاندارد و كيفيت مناسب برخوردار نيستند.

مديرعامل سازمان نوسازي و بهسازي تهران تاكيد كرد: در اين بافت‌هاي آسيب پذير حق حيات كه جزء حقوق مسلم شهروندان و برمبناي قانون اساسي يكي از وظايف حاكميت است رعايت نمي‌شود و وضعيتي دو قطبي براي شهروندان ايجاد شده است.

حاج علي اكبري اظهار كرد: حق حيات شهروندان و آسيب پذيري بافت‌هاي فرسوده از جمله مشكلات كلان شهر تهران و ساير شهراي ايران است، اين بافت‌ها درگير مسائل و آسيب‌هاي اجتماعي نيز هستند به علاوه سرانه برخورداري از امكانات و خدمات شهري در بافت‌هاي فرسوده نسبت به ساير بافت‌ها يك به چهار است.

وي افزود: اين بافت‌ها جذابيت خاصي براي جذب سرمايه ندارند، اين در حالي است كه برخي از اين بافت‌ها از نظر تاريخي، هويتي، اجتماعي و طبيعي واجد ارزش هستند، ساكنان اين بافت‌ها خود توانايي نوسازي بافت فرسوده خود را ندارند به عبارت ديگر امكان برون رفت از شرايط باف فرسوده به صورت خودكار وجود ندارد و به ناچار بايد مداخله ساختارمند بيروني از طرف بخش عمومي و حاكميت اعمال شود.

 مديرعامل سازمان نوسازي و بهسازي تهران تاكيد كرد: راهكارها و سياست‌هاي نوسازي بافت فرسوده بايد بر معلول‌هاي ايجاد اين بافت‌ها متمركز شود، تمركز بر علت‌ها موجب شده مسائل و مشكلات بافت فرسوده به نحو ديگري بروز پيدا كند زيرا مسائل شهري جزء مسائل بد قلق هستند.

حاج علي اكبري با بيان اينكه حس تعلق ساكنان و كيفيت زندگي در اين بافت‌ها پايين است، افزود: نظام سنتي شهرنشيني با گذشت دهه‌ها‎ و سده‌ها و پس از تدوين قانون توسعه و تاسيس معابر در سال 1300 كاركرد خود را از دست داده است، موج فرسودگي دوم پس از سال 1330و همزمان با سرمايه گذاري خارجي، درهاي باز و انقلاب سفيد ايجاد شد.

سه عامل اصلي شكل گيري سكونتگاه‌هاي غير رسمي در تهران و اصفهان

وي ادامه داد: در اين دوره روند توسعه در اطراف شهرهاي بزرگي كه قطب اشتغال بودند، آغاز شد و مهاجران كشاورزي را رها كرده و به سمت قطب‌هاي جديد سكونتي حركت كردند.

مدير عامل سازمان نوسازي و بهسازي تهران خاطر نشان كرد: از سال 1335 مهاجرت گسترده‌اي به سمت شهر تهران و ساير شهرها آغاز گرفت در حالي كه اولين طرح جامع تهران در سال 1347 و با يك دهه تاخير تدوين شد، در اين شرايط اراضي كشاورزي در اطراف مركز شهر خودسرانه خريد و فروش شد و سكونتگاه‌هايي در آنها شكل گرفت كه استانداردها و زيرساخت‎هاي مناسب را نداشت و موجب شكل‌گيري بافت فرسوده شد.

حاج علي اكبري افزود: شروع جنگ تحميلي و افزايش موج مهاجرت در شكل‌گيري اين سكونتگاه‎ها در شهرهايي مثل تهران و اصفهان نقش داشت.

وي گفت: بافت‌هاي فرسوده معاصري كه بر اثر مهاجرت شكل گرفتند سكونتگاه‎هاي رسمي را ايجاد مي‌كنند، اين سكونتگاه‌ها از بسياري استانداردهاي توسعه شهري جا ماندند.

زمين‌هاي قهوه‌اي محور توسعه درون زا

مدير عامل سازمان نوسازي و بهسازي تهران ادامه داد: عرصه‌هايي نيز در شهرها بودند كه به دليل تعطيلي و فعاليت نكردن برخي از كارگاه‌ها و كوره‌هاي آجر پزي هم اكنون باير هستند و از آنها با عنوان زمين‌هاي قهوه‌اي ياد مي‌شود، وجود اين زمين‌ها مي‎تواند به توسعه درون زاي شهري كمك كند، اما در حال حاضر و در برخي از اين اراضي سكونتگاه‌هاي غير رسمي و غير استاندارد شكل گرفته است.

حاج علي‌اكبري اظهار كرد: تجارب مداخله در شهر تهران در دهه 50 هجري شمسي حول انگاره پاك‌سازي شهري به دليل ساخت سكونتگاه‌هاي غير رسمي است، دهه شصت و همزمان با جنگ تحميلي سياستگذاري‌ها به سمت دفاع از كشور بود، اما از سال 1373 و همگام با برنامه دوم توسعه موج جديدي از مداخله در اين بافت‌ها آغاز شد كه مبتني بر تملك و تخريب گسترده بود، اما پس از مدتي مشخص شد گرچه اين بافت‌ها تخريب شدند، اما ساكنان اصلي آنها ديگر به بافت بازنگشتند و اكنون افراد ديگري در اين بافت‌ها ساكن هستند.

وي تاكيد كرد: اين سكونتگاه‌هاي جديد معمولا محلي گذار براي زندگي بودند و ساكنان ارتباط اجتماعي منسجمي با يكديگر نداشتند و پيامدهاي منفي اين سياست بيشتر از پيامدهاي مثبت آن بود، مداخله در بافت نواب در تهران و بافت اطراف حرم نتايج به كارگيري اين نوع از سياست است.

مدير عامل سازمان بهسازي و نوسازي تهران با بيان اينكه از اوايل دهه هشتاد رويكرد جديدي براي حل مشكل اين بافت‌ها در نظر گرفته شد، افزود: از دهه 80 تصميم بر آن شد تا مقياس مداخله در بافت‌هاي فرسوده كوچك‌تر شده و در سطح محلات و از طريق گفت وگو با مردم محله انجام شود، تشكيل دفاتر تسهيل گري در سطح محلات شرايط لازم را براي احقاق اين مهم فراهم مي‌كرد.

حاج علي اكبري گفت: در  ابتداي دهه 90 سند بازآفريني بافت فرسوده تدوين و ستاد بازآفريني به رياست رئيس جمهور و با عضويت 30 دستگاه اجرايي تشكيل شد كه هركدام مسئوليتي را در اين بافت بر عهده دارند زيرا نوسازي اين بافت‌ها بدون همكاري همه دستگاه‌ها و ارگان‌هاي شهري ممكن نيست.

وي ادامه داد: در تهران نيز ستاد بازآفريني در مقياس شهر و شهرستان تهران تشكيل شد كه تجربه خوبي را در زمينه نوسازي بافت‌هاي فرسوده داشته است، سال گذشته بنا بر اين شد تا شهر تهران توسعه محلي را براساس رويكرد فراگير و همه جانبه‌نگر در محدوده بافت‌ فرسوده داشته باشد.

1398/07/04
تعداد بازدیدکنندگان امروز 21 تعداد کل بازدیدکنندگان تا امروز 526036 تعداد کاربران بر خط 26 تعداد کاربران لاگین بر خط 1
شماره پیامکی
 آدرس :پل چمران،جنب شهرداري منطقه 7
پست الكترونيك :Shahrsazi@isfahan.ir
تلفن :34593634،34593650
فكس :34594401